To polskie miasto nazywano "Manchesterem Północy". Przemysłowa potęga XIX wieku

2026-02-23 10:36

Białystok, dziś największe miasto woj. podlaskiego, w XIX wieku przeżywał dynamiczny rozwój przemysłowy. To właśnie wtedy zyskał przydomek „Manchester Północy”. Porównanie do angielskiego miasta nie było przypadkowe – chodziło o skalę produkcji włókienniczej i tempo uprzemysłowienia, które zmieniły lokalny krajobraz oraz strukturę społeczną regionu.

Manchester w Wielkiej Brytanii był symbolem rewolucji przemysłowej i centrum przemysłu tekstylnego. W XIX wieku podobną rolę na ziemiach północno-wschodnich pełnił Białystok. Miasto stało się jednym z najważniejszych ośrodków produkcji sukna i tkanin w tej części Europy. W krótkim czasie powstały dziesiątki fabryk, a liczba mieszkańców gwałtownie wzrosła.

XIX wiek – czas fabryk i fortun

Rozwój Białegostoku przyspieszył szczególnie po włączeniu tych terenów do Imperium Rosyjskiego. Dogodne warunki handlowe oraz bliskość rynku rosyjskiego sprawiły, że miasto stało się atrakcyjne dla przedsiębiorców. W drugiej połowie XIX wieku działały tu liczne zakłady włókiennicze, należące m.in. do zamożnych rodzin fabrykanckich. Powstawały ogromne kompleksy przemysłowe, które zmieniały panoramę miasta.

Czytaj też: Najlepiej zachowana XIX-wieczna fabryka w Białymstoku. Kiedyś młyn parowy i magazyn. Sprawdź co jest teraz

Wielokulturowe miasto przemysłowe

Dynamiczny rozwój przyciągał ludzi różnych narodowości i wyznań. W Białymstoku mieszkali Polacy, Żydzi, Rosjanie, Niemcy i przedstawiciele innych społeczności. Pod koniec XIX wieku znaczną część mieszkańców stanowili Żydzi, którzy odegrali istotną rolę w rozwoju handlu i przemysłu. Miasto stało się jednym z najbardziej wielokulturowych ośrodków regionu.

Szybki wzrost liczby mieszkańców

Industrializacja wpłynęła na gwałtowny przyrost ludności. W ciągu kilkudziesięciu lat Białystok z niewielkiego ośrodka przekształcił się w ważne miasto przemysłowe. Napływ robotników sprawił, że powstawały nowe dzielnice, infrastruktura i linie kolejowe. Rozbudowa połączeń transportowych dodatkowo wzmocniła pozycję miasta jako ośrodka produkcyjnego.

Zobacz też: Opuszczony kompleks fabryczny w Białymstoku. Porzucone budynki straszą nieopodal centrum miasta!

Okres świetności zakończyły wydarzenia XX wieku. I wojna światowa, zmiany granic oraz kryzysy gospodarcze osłabiły lokalny przemysł. Kolejne dekady przyniosły dalsze przekształcenia struktury gospodarczej. Mimo to ślady przemysłowej przeszłości są w Białymstoku widoczne do dziś – w architekturze, układzie urbanistycznym i zabytkowych budynkach dawnych fabryk.

Białystok. Pościg za kierowcą BMW. 25-latek rozbił auto o latarnię