Czy na L4 można wyjść z domu?. Tak. Zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu, ale nie oznacza automatycznego zakazu opuszczania miejsca pobytu. Chory może wykonywać zwykłe czynności, jeżeli nie wpływają negatywnie na terapię i nie opóźniają odzyskania zdolności do pracy.
Podczas L4 można między innymi:
- pójść do lekarza, apteki lub na badania,
- uczestniczyć w rehabilitacji,
- zrobić podstawowe zakupy,
- odprowadzić dziecko do przedszkola, jeśli nie ma osoby, która mogłaby w tym pomóc.
W wyjątkowych sytuacjach dopuszczalny może być również udział w pogrzebie bliskiej osoby, załatwienie pilnej sprawy urzędowej czy jednorazowe podpisanie dokumentów związanych z pracą. W ostatnim przypadku nie może to jednak wynikać z polecenia pracodawcy.
Adnotacja „chory może chodzić” nie daje prawa do dowolnego spędzania czasu. Nadal obowiązuje podstawowa zasada: podejmowane czynności muszą być zgodne z celem zwolnienia.
Zakaz wykonywania pracy i aktywności utrudniających leczenie dotyczy zarówno osób, które zgodnie z zaleceniem powinny leżeć, jak i tych, którym lekarz pozwolił chodzić. ZUS może zakwestionować między innymi wakacyjny wyjazd, remont mieszkania, pracę w ogrodzie czy udział w imprezie.
Czytaj też: Policja szuka tych kobiet. Sprawy dotyczą obowiązku alimentacyjnego
Czy podczas zwolnienia lekarskiego można pracować?
W czasie L4 nie wolno wykonywać pracy zarobkowej. Zakaz obejmuje także prowadzenie własnej działalności. Kontrolerzy sprawdzają nie tylko formalne zatrudnienie, lecz również to, co ubezpieczony rzeczywiście robi podczas zwolnienia.
W województwie podlaskim kontrole ujawniły m.in. właściciela firmy przycinającego płyty meblowe oraz właścicielki salonów fryzjerskiego i kosmetycznego obsługujące klientki. ZUS zastał również przedsiębiorcę w punkcie naprawy i sprzedaży zegarków oraz właścicielkę firmy szyjącej bieliznę w biurze zakładu.
Wyjazd na wakacje podczas L4 może oznaczać utratę zasiłku
Zwolnienia lekarskiego nie można traktować jak urlopu. Wyjazd wypoczynkowy w kraju lub za granicę może zostać uznany za wykorzystywanie L4 niezgodnie z przeznaczeniem. Podobne konsekwencje mogą mieć udział w weselu, meczu lub innej imprezie, a także wykonywanie większych prac remontowych i porządkowych.
Jeżeli ZUS stwierdzi nieprawidłowości, ubezpieczony może stracić zasiłek chorobowy za cały okres objęty kontrolowanym zwolnieniem. W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego sankcja obejmuje cały miesiąc, w którym doszło do naruszenia zasad. Wypłacone wcześniej pieniądze trzeba zwrócić.
ZUS kontroluje sposób wykorzystywania L4
Zakład Ubezpieczeń Społecznych sprawdza, czy zwolnienie zostało prawidłowo wystawione, czy ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy oraz czy wykorzystuje L4 zgodnie z jego celem.
– Pierwszy rodzaj kontroli przeprowadzają lekarze orzecznicy ZUS. Jeśli lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że ubezpieczony odzyskał zdolność do pracy, zwolnienie zostaje skrócone. Prawo do świadczenia chorobowego przysługuje wówczas tylko do dnia badania. Nie zawsze jednak konieczne jest osobiste badanie ubezpieczonego. Kontrola może odbyć się także na podstawie dokumentacji medycznej, na podstawie której wystawiono zwolnienie. O sposobie jej przeprowadzenia decyduje lekarz orzecznik – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Sposób wykorzystywania zwolnienia może kontrolować zarówno ZUS, jak i pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.
Kontrole L4 przynoszą milionowe efekty
W pierwszej połowie 2026 r. białostocki oddział ZUS przeprowadził ponad 6,4 tys. kontroli. Wstrzymał 163 zasiłki na łączną kwotę 183,8 tys. zł. Po uwzględnieniu świadczeń obniżonych po ustaniu zatrudnienia finansowy efekt działań w województwie podlaskim wyniósł niemal 2,6 mln zł.
W całej Polsce ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli i wstrzymał 10,5 tys. zasiłków o wartości przekraczającej 18,5 mln zł. Razem z ograniczeniem świadczeń po ustaniu zatrudnienia efekty finansowe sięgnęły 162,2 mln zł.
Od 2027 roku zmiany dla zatrudnionych w kilku miejscach
Od 1 stycznia 2027 r. osoba zatrudniona w kilku miejscach będzie mogła otrzymać zwolnienie tylko w odniesieniu do wybranego pracodawcy. Stanie się tak na jej wniosek, jeżeli pozwolą na to stan zdrowia oraz charakter wykonywanych obowiązków. Ubezpieczony będzie mógł wówczas korzystać z L4 w jednym miejscu i nadal pracować w drugim.
